Vì Sao Máy Bay Không Bay Thẳng Mà Thường Bay Theo Đường Cong?
Khi nhìn vào bản đồ chuyến bay hoặc theo dõi máy bay qua các ứng dụng như Flightradar24, nhiều người thắc mắc: Tại sao máy bay không bay thẳng từ điểm A đến điểm B mà lại bay vòng, bay cong?
Thực tế, máy bay không bay “lạc đường” mà đang đi theo lộ trình tối ưu nhất về thời gian, nhiên liệu và an toàn. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ kiến thức hàng không thú vị này một cách dễ đọc và chuẩn SEO.
Về lý thuyết, máy bay hoàn toàn có thể bay theo đường thẳng. Tuy nhiên, trong hàng không, “đường thẳng” trên bản đồ phẳng lại không phải đường ngắn nhất trên Trái Đất.
Do Trái Đất có dạng hình cầu, đường bay ngắn nhất giữa hai điểm trên bề mặt Trái Đất thường là đường cong khi nhìn trên bản đồ.
Đây chính là lý do quan trọng đầu tiên khiến máy bay thường bay theo đường cong.
Trong hàng không, đường bay ngắn nhất giữa hai điểm trên Trái Đất được gọi là Great Circle Route (Đường vòng cung lớn).
Đây là tuyến đường nằm trên mặt cầu và có khoảng cách ngắn nhất. Khi thể hiện trên bản đồ 2D, đường này thường trông như “bay cong”.
Ví dụ, chuyến bay từ Việt Nam sang Mỹ thường bay lệch lên phía Bắc (gần Alaska), vì đó là đường Great Circle ngắn hơn so với bay ngang qua Thái Bình Dương theo đường thẳng trên bản đồ.
Ngoài yếu tố hình dạng Trái Đất, máy bay còn phải tuân thủ đường bay hàng không do cơ quan kiểm soát không lưu quy định.
Máy bay không thể bay tự do vì các lý do sau:
cần tránh va chạm với máy bay khác
cần đi qua các điểm điều hướng (waypoints)
cần tuân thủ hành lang bay quốc tế
phải tránh khu vực cấm bay
Hệ thống này giúp đảm bảo trật tự và an toàn cho hàng triệu chuyến bay mỗi năm.
Một yếu tố cực kỳ quan trọng trong hàng không là Jet Stream, dòng gió mạnh ở độ cao lớn.
Jet Stream có thể giúp máy bay bay nhanh hơn, tiết kiệm nhiên liệu và rút ngắn thời gian bay.
Ví dụ, bay từ châu Á sang châu Mỹ thường lâu hơn chiều ngược lại vì chiều gió. Máy bay sẽ chọn tuyến bay phù hợp để “đi theo gió” thay vì bay thẳng.
Vì vậy, đôi khi máy bay bay cong để tận dụng gió thuận, giảm chi phí và tăng hiệu quả.
Thời tiết là yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến đường bay.
Máy bay có thể bay vòng để tránh bão lớn, mây dông mạnh, nhiễu động không khí, sét đánh hoặc vùng áp thấp nguy hiểm.
Khi gặp thời tiết xấu, phi công và kiểm soát không lưu sẽ điều chỉnh đường bay nhằm đảm bảo an toàn cho hành khách.
Một lý do khác khiến máy bay không bay thẳng là vì có rất nhiều khu vực hạn chế bay như vùng quân sự, khu vực chiến sự, vùng cấm quốc gia hoặc khu vực bảo vệ an ninh.
Máy bay bắt buộc phải bay vòng để tránh vi phạm quy định.
Nhiều người nghĩ bay vòng sẽ tốn nhiên liệu hơn. Nhưng trong thực tế, máy bay bay theo đường cong thường là đường tối ưu nhất, tiết kiệm hơn so với bay thẳng.
Bởi vì đường bay được tính toán dựa trên khoảng cách thực tế trên mặt cầu, hướng gió, độ cao bay, mật độ giao thông hàng không và yếu tố an toàn.
Vì vậy, bay cong đôi khi lại giúp máy bay đến nhanh hơn và tiết kiệm hơn.
Máy bay hiện đại sử dụng nhiều hệ thống dẫn đường tiên tiến như GPS, hệ thống dẫn đường quán tính (INS), radar kiểm soát không lưu, các điểm điều hướng (Waypoints) và VOR/DME.
Nhờ đó, máy bay luôn xác định được vị trí và bay đúng lộ trình đã lập kế hoạch.
Máy bay không bay thẳng mà thường bay theo đường cong là điều hoàn toàn bình thường và có lý do rõ ràng. Nguyên nhân chính bao gồm:
Trái Đất hình cầu nên đường ngắn nhất là Great Circle
máy bay phải tuân thủ hành lang bay và điểm điều hướng
tận dụng gió Jet Stream để tiết kiệm nhiên liệu
tránh thời tiết xấu và vùng nhiễu động
tránh vùng cấm bay và khu vực quân sự
Vì vậy, nếu bạn thấy máy bay bay vòng trên bản đồ, hãy yên tâm: đó chính là cách bay thông minh và an toàn nhất.
XEM THÊM
HIỂU RÕ CƠ CHẾ PHÂN LUỒNG HẢI QUAN: TỪ LUỒNG XANH ĐẾN LUỒNG ĐỎ